Get Adobe Flash player

เมื่อสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงแจกพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ (ต่อ) โดย นพ.วิบูล วิจิตรวาทการ

Font Size:

 

(ความเดิมตอนที่แล้ว)

                เมียที่ควรเป็นเกียรติยศออกหน้าออกชื่อได้ก็เสียไปหลายซ้ำดังนี้ เป็นที่คนเป็นอันมากจะยิ้มเย้ยได้ และการที่เป็นครั้งนี้ก็มิใช่มนุษย์ทำเลย เป็นแต่ดูเหมือนตามใจมนุษย์เป็นอันมากไม่ตามใจผู้หลักผู้ใหญ่ในบ้านในเมือง”

                ส่วนพระองค์เจ้าหญิงและชายที่สิ้นพระชนม์ไปแต่ยังเยาว์นั้น ก็มีอยู่เป็นจำนวนไม่น้อยตามที่ทรงกล่าวมานี้ ดูได้จากหนังสือประวัติศาสตร์ เช่นพระองค์เจ้าทักษิณาวัฐ ประสูติในเจ้าจอมมารดาผึ้ง ก็สิ้นพระชนม์เมื่ออายุได้เพียงหนึ่งพรรษา

                สมเด็จเจ้าฟ้าชายโสมนัส ประสูติในสมเด็จพระนางโสมนัสวัฒนาวดี ก็สิ้นพระชนม์ในวันประสูติ

                พระองค์เจ้าชายเสวตวรลาภ ประสูติในเจ้าจอมมารดาเที่ยง ก็สิ้นพระชนม์เมื่อยังเยาว์เพียงสามพรรษา

                พระองค์เจ้าชายเฉลิมลักษณะเลิศ ประสูติในเจ้าจอมมารดาบัว สิ้นพระชนม์เมื่อมีอายุเพียงหนึ่งพรรษา

                ส่วนสมเด็จเจ้าฟ้าหญิงจันทรมณฑลโสภณภควดี ซึ่งเป็นเจ้าฟ้าหญิงที่ทรงโปรดปรานเป็นพิเศษ ก็สิ้นพระชนม์เมื่อเจริญวัยได้เพียงแปดพรรษา เพราะโรคอหิวาต์

                ความจริงในสมัยโบราณ คนก็อายุไม่ค่อยยืนกันอยู่ดี เพราะเมื่อมีโรคภัยไข้เจ็บเกิดขึ้น ก็ไม่มีหยูกยาที่จะรักษากันได้กี่ขนาน เพราะฉะนั้นจึงไม่เป็นเรื่องแปลกประหลาดที่กุลสตรีเช่นพระมเหสีอาจจะเสด็จสวรรคตแต่ยังเยาว์

                โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กทารกที่เกิดใหม่หรืออายุเพียงไม่กี่ปีในสมัยโบราณนั้น เจ็บไข้ได้ป่วยถึงแก่ความตายกันง่าย ๆ

                เมื่อเราคิดพิจารณาดูแล้วก็จะเห็นได้ว่า การที่สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสูญเสียมเหสีและพระโอรสพระธิดาเป็นจำนวนมากนั้น ก็คงจะเป็นเพราะพระองค์มีมเหสีเจ้าจอมโอรสและพระธิดามากกว่าคนอื่น ๆ ในกรุงสยาม ส่วนที่จะทรงสูญเสียไปก็ต้องเพิ่มขึ้นเป็นธรรมดา ทรงประกาศต่อไปว่า

                “ถึงกระนั้นยังจะต้องขอบใจแก่ผีสางเทวดา แลเคราะห์กรรมอื่น ๆ ซึ่งเป็นเหตุข้างบนพ้นวิสัยมนุษย์ที่จำทำอยู่ ที่บันดาลให้ตัวข้าพเจ้าอยู่สบายดี ไม่ป่วยไข้อะไรนักเหมือนอย่างแต่ก่อน ทนทานการงานทั้งกลางวันกลางคืน ไม่เป็นดั่งคนเป็นอันมากหมายแลทายแลทัก

                อนึ่ง บันดาลให้ข้าพเจ้าได้มีทรัพย์สมบัติบริบูรณ์ พอเลี้ยงบุตรภรรยา ทำบุญให้ทานได้มาก ไม่ยากไม่จน ไม่ต้องเป็นหนี้เป็นสินรุง ๆ รังๆ แลมีทรัพย์สมบัติเหลืออยู่มากหลายพันชั่งมานานแล้ว

                แลให้ได้มีของต่าง ๆ ซึ่งแต่กอ่นไม่เคยมีเป็นหลายสิ่ง ถึงถูกช้างเผือกได้มาปีเดียวล้มเสียช้างหนึ่ง ได้มากลางทางล้มเสียช้างหนึ่ง ก็ยังมีช้างเผือกอื่นมายืนอยู่ในบ้านในเมืองเป็นเกียรติยศได้

                แลขอบใจผีสางเทวดาเคราะห์กรรมอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งไม่บันดาลให้ข้าพเจ้าให้ทำให้พูดประพฤติการที่ท่านผู้หลักผู้ใหญ่จะสำคัญแลติเตียนได้ว่าผิด ๆ ไป เชือนๆ ไป

                แต่อันนี้นั้นก็เป็นเพราะข้าพเจ้าตั้งใจเป็นหนึ่ง แลประพฤติอยู่เสมอในที่เมื่อจะทำอะไร จะประพฤติอะไร จะปรึกษาท่านผู้หลักผู้ใหญ่ก่อน ถ้าท่านผู้หลักผู้ใหญ่เห็นชอบด้วยแล้วจึงจะทำจะประพฤติ จะไม่ทำแต่ตามใจตัว ขัดขืนคำท่านผู้หลักผู้ใหญ่เลย

                แต่ครั้งนี้ถูกเสียใจด้วยความเป็นที่เสียใจ ดังว่ามาแล้วนั้นก็เป็นหลายครั้ง แลอายุวัยก็มากกว่าญาติพี่น้องที่เป็นผู้ใหญ่ ๆ แต่ก่อนนั้นมาแล้ว

                ในเจ้านายผู้ชายที่เป็นเจ้าวังหลวง ก็ไม่มีใครแก่ข้าพเจ้าแล้ว ก็ร้อนใจไปด้วยเห็นว่าคนทั้งปวงเป็นอันมาก จะรำพึงว่าข้าพเจ้าเป็นคนเคราะห์ร้ายถูกลูกเสียเมียตายหลายซ้ำหลายซากเข้า อย่างเข้าเยี่ยมซึ่งเป็นแก่ท่านแต่ก่อนอยู่แล้ว ก็พากันกระหยิ่มยิ้มไปด้วยทรัพย์สมบัติของข้าพเจ้า

                ก็ทรัพย์สมบัติของข้าพเจ้านั้น ข้าพเจ้ารู้อยู่เป็นแน่ว่าจะไม่ได้อยู่เป็นของข้าพเจ้าคราวหนึ่งมื้อหนึ่งเป็นแท้ แต่ไม่รู้เป็นแน่ว่าเร็วหรือช้า ก็เมื่อใดจะไม่ได้อยู่เป็นของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะต้องวางจะต้องละทรัพย์เหล่านั้นแล้ว

                ถ้าจะมีผู้โปรดให้ตามใจข้าพเจ้า ไม่ข่มเหง ข้าพเจ้าก็จะแจกญาติพี่น้องบุตรหลานเหลน ที่นับโดยวงศ์ใกล้บิดามารดาแลตัวข้าพเจ้า แลบ่าวไพร่เดิมของบิดามารดา แลตัวข้าพเจ้าบ้าง แลท่านทั้งหลายทั้งปวงที่มีคุณอุปการะ แลหลานของท่านพวกนั้นบ้าง บุตรภรรยาของข้าพเจ้าที่ควรนับถือบ้าง

                ถ้าได้ดังนี้ข้าพเจ้ามีความยินดี”

อ่านต่อฉบับหน้า