Get Adobe Flash player

ประเพณีทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิง โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

ประเพณีทิ้งกระจาด เป็นประเพณีของชาวจีน แต่ชาวไทยสนใจพากันไปชมจนมืดฟ้ามัวดิน ซึ่งจะขอแนะนำให้ท่านผู้ฟังได้รู้จักประเพณีนี้บ้าง ทว่ามีโอกาสผ่านไปและแวะชมด้วยสายตาของท่านเอง จะได้คำตอบที่ถูกต้องว่า ประเพณีทิ้งกระจาดมันสนุกแค่ไหน

งานประเพณีทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิงจะเริ่มหลังจากวันสารทล่วงไปแล้ว คือในวันสิ้นเดือนเก้า สำหรับท่านที่คิดจะไปชมงานนี้ให้เห็นได้ชัด จำเป็นที่จะต้องรีบไปหาสถานที่ตั้งหลักยืนหรือนั่งคอยตั้งแต่เวลาเที่ยงนั่นแหละถึงจะมีโอกาส ถ้าหากไปจวนแจเวลา ผู้เขียนรับรองว่าชวดจากการชมงานทิ้งกระจาดนี้อย่างแน่นอน

ก่อนหน้าที่จะถึงวันทิ้งกระจาด จะมีคณะกรรมการชุดหนึ่งออกเรี่ยไรสิ่งของตามร้านค้า ตามตลาดทั่วไป แล้วเก็บรวบรวมไว้ในงานวันกลางคือวันทิ้งกระจาด ครั้นถึงวันทิ้ง คณะกรรมการ “เถ้านั้ง” จะนำสิ่งของที่ได้มาชักรอกขึ้นไว้บนศาลาสูง ซึ่งสร้างไว้อย่างถาวร จัดวางและแขวนไว้อย่างเป็นระเบียบ ผู้เขียนได้ไปชมงานนี้ทุกปี ประมาณสิ่งของทั้งเครื่องใช้ไม้สอยและเครื่องอาหารการกินไม่น้อยกว่า 2,000 ชิ้น

เวลาประมาณ 9.00 น. คณะกรรมการจะนำหุ่นกระดาษสำหรับเผาไฟ เราเรียกว่า “ไต้ซือเอี๋ย” หรือพญายมราช ซึ่งมีขนาดใหญ่ประมาณ 2 เท่าของยักษ์วัดแจ้ง สานด้วยไม้ไผ่ รองพื้นด้วยกระดาษฟาง ทับด้วยกระดาษสี กระดาษเงิน กระดาษทอง มีสีสันสวยงามมาก มาตั้งไว้หน้าศาลาทิ้งกระจาดและเพื่อให้ประชาชนได้สักการะ

เวลาประมาณ 15.00 น. คณะกรรมการจะขึ้นไปทำหน้าที่บนศาลาเพื่อที่จะทิ้งกระจาด เมื่อได้รับอาณัติสัญญาณจากกองอำนวยการ เจ้าหน้าที่บนศาลาจะเริ่มจุดประทัดเสียงดังสนั่นหวั่นไหว ทั้งๆที่บริเวณรอบๆศาลาแน่นไปด้วยประชาชนที่มารอตั้งแต่เที่ยงและมากขึ้นจนแทบไม่มีที่จะยืน เมื่อได้ยินเสียงประทัด คราวนี้เองสิ่งของต่างๆบนศาลาก็ถูกโยนทิ้งลงมาบ้าง ปามาบ้าง สนุกสนานดี ถ้าจะเปรียบกีฬาก็ไม่ผิดกับกีฬาแย่งของทิ้งทาน

สิ่งของที่แย่งได้ ถ้าเป็นผลไม้ก็แบ่งกันรับประทานอย่างเอร็ดอร่อย บางครั้งเป็นผ้าขาวม้า แย่งกันได้หลายคน ดึงกันไปแย่งกันมา ขาดไปคนละส่วนก็มี สำหรับคนที่โชคดีแย่งได้ไม้ติ้ว ก็นำไปขึ้นเงินที่กองอำนวยการ แล้วแต่ราคาที่กำหนดไว้ในไม้ติ้วนั้น หลังจากสิ่งของบนศาลาหมดแล้ว เจ้าหน้าที่ประจำหุ่นกระดาษ “ไต้ซือเอี๋ย” หรือพญายม จะเริ่มเผาหุ่นทันที

การเผาพญายม จะเริ่มจุดที่ตั้งพญายมให้ลามไหม้เสื้อผ้าที่ทำด้วยกระดาษจากข้างล่างขึ้นไปตามลำดับ พอไฟไหม้ถึงกลางตัวพญายม จะเอนล้มหลังหงายลง มือที่เคยชี้สำทับภูตผีปีศาจก็ยกหงายชี้ขึ้นบนท้องฟ้า นั่นหมายถึงว่าเป็นการส่งวิญญาณของภูตผีปีศาจที่พากันมากินเครื่องสังเวยทั้งหลายไปสู่สุคติ และหลังจากการเผาพญายมแล้ว ก็เป็นอันเสร็จพิธีทิ้งกระจาด

เท่าที่เล่ามานี้เป็นเพียงบางส่วนของประเพณีทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิงเท่านั้น ยังจะต้องมีพิธีอื่นๆประกอบอีก เช่น พิธีกงเต็ก เป็นต้น จะอย่างไรก็ตามที ประเพณีทิ้งกระจาดซึ่งเป็นประเพณีของชาวจีน รักษาและถือปฏิบัติตลอดมา เราชาวไทยควรจะได้ศึกษาและเลียนแบบอย่างเอาไว้บ้าง เพื่อเปรียบเทียบกับประเพณีของเราว่าแตกต่างกันอย่างไร ทำไมประเพณีทิ้งกระจาดนี้จึงไม่มีการจืดจางแต่อย่างใดได้เลย

(หมายเหตุ : เป็นข้อมูลจากผู้เขียน)