Get Adobe Flash player

วันสุนทรภู่ 26 มิถุนายน โดย พรชัย ภู่โสภา

Font Size:

เพื่อระลึกถึงวันคล้ายวันเกิดของพระสุนทรโวหาร(ภู่) ในวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ.2329 ผู้เป็นกวีเอกในยุคทองของวรรณคดีไทย ท่านเป็นกวีที่มีอัจฉริยะ ความสามารถอย่างมาก

งานนิพนธ์ของท่านมีทั้งนิราศ กลอนบทละคร สุภาษิต รวมถึงพงศาวดาร ล้วนแล้วแต่เป็นงานนิพนธ์ที่ทรงคุณค่า ทั้งทางด้านภาษาไทย วรรณกรรม และประวัติศาสตร์ บทประพันธ์ของท่านสะท้อนภาพของสังคมในยุคนั้นอย่างชัดเจน ในส่วนของนิราศเป็นการบันทึกการเดินทางที่แสดงให้เห็นถึงสภาพภูมิประเทศในสมัยนั้น งานนิพนธ์ของท่านสุนทรภู่ไม่เพียงแต่ให้ความรู้เท่านั้น ยังให้ความสนุกสนานเพลิดเพลิน ไพเราะ อีกทั้งสอดแทรกคติสอนใจ ธรรมะ ข้อควรปฏิบัติ ดังจะเห็นได้จากสุภาษิตสอนหญิง เพลงยาวถวายโอวาทและสวัสดิรักษา หรือแม้แต่ในนิทานเรื่องต่างๆก็ได้สอดแทรกคติสอนใจไว้ด้วย ทำให้ผู้อ่านเกิดความประทับใจ งานนิพนธ์ของท่านไม่ได้รับความนิยมอยู่แต่ในยุคสมัยของท่านเท่านั้น แต่ยังได้รับความนิยมมาจนปัจจุบันนี้ อีกทั้งทางกระทรวงศึกษาธิการได้คัดเลือกงานนิพนธ์ของท่านหลายเรื่องมาใส่ไว้ในบทเรียนให้เยาวชนได้ศึกษา ท่านจึงได้รับการยกย่องจากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(UNESCO) ให้เป็นบุคคลผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมระดับโลก

ประวัติ

พระสุนทรโวหาร หรือที่รู้จักในนามว่า “สุนทรภู่” เนื่องจากนามเดิมของท่านคือ “ภู่” ท่านเกิดเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ.2329 ที่บริเวณด้านเหนือของพระราชวังหลัง(ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของสถานีรถไฟบางกอกน้อย) ตามหลักฐานไม่ปรากฏนามของบิดาท่าน รู้เพียงแต่เป็นชาวบ้านกร่ำ อ.แกลง จ.ระยอง ส่วนมารดาท่านเป็นข้าหลวงในพระราชวังหลัง แต่ได้เลิกร้างกับบิดาตั้งแต่ท่านเกิด เมื่อบิดามารดาของท่านเลิกร้างกันแล้ว มารดาท่านได้เข้าถวายตัวเพื่อเป็นนางนมของพระธิดาในกรมพระราชวังหลัง ส่วนบิดาท่านเมื่อเลิกกับมารดาแล้วจึงออกบวชที่วัดป่า ต.บ้านกร่ำ อ.แกลง จ.ระยอง

ท่านได้รับการศึกษาขั้นแรกที่พระราชวังหลัง และวัดชีปะขาว(วัดศรีสุดาราม) ต่อจากนั้นท่านจึงเข้ารับราชการในตำแหน่งเสมียนระวางกรมพระคลังสวน ด้วยท่านกำลังอยู่ในวัยหนุ่ม ท่านได้ต้องใจผู้หญิงคนหนึ่งชื่อว่า “จัน” ท่านได้เขียนเพลงยาวส่งให้นางจัน จนกระทั่งบิดามารดาของนางจันจับได้จึงนำความไปกราบทูลกรมพระราชวัง ท่านและนางจันจึงต้องโทษจำคุกอยู่ระยะหนึ่ง เมื่อท่านพ้นโทษออกมา ท่านจึงเดินทางไปเยี่ยมบิดาที่เมืองแกลง จ.ระยอง

ด้วยท่านเป็นผู้ที่ชอบการแต่งโคลงกลอนมาตั้งแต่ยังเด็ก ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ท่านได้เข้ารับราชการในกรมอาลักษณ์ ด้วยความสามารถในโคลงกลอนของท่าน รวมถึงพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย โปรดเรื่องโคลงกลอนอย่างมาก ซึ่งพระองค์เองนั้นก็ทรงเป็นกวีเอกที่ได้รับการยกย่องเช่นเดียวกัน ท่านจึงได้รับการแต่งตั้งเป็น ขุนสุนทรโวหาร อยู่ในกรมอาลักษณ์ ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับเรื่องโคลงกลอนต่างๆ ในปีพ.ศ.2367 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยเสด็จสวรรคต และพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เสด็จขึ้นครองราชสมบัติสืบแทน ท่านสุนทรภู่จึงถูกปลดออกจากราชการ ท่านจึงออกบวชและจำพรรษาอยู่ที่วัดราชบูรณะ และลาสิกขาเมื่อปีพ.ศ.2369 ขณะที่ท่านบวชท่านเดินทางไปหลายแห่ง ท่านจึงแต่งนิราศไว้หลายเรื่อง ได้แก่ นิราศสุพรรณบุรี, นิราศวัดเจ้าฟ้า และนิราศภูเขาทอง ต่อมาเมื่อถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ท่านจึงได้รับความอุดหนุนจากพระเจ้าน้องยาเธอ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ด้วยท่านแต่งโคลงกลอนเป็นที่ต้องพระราชหฤทัย ทรงให้ท่านสุนทรภู่ดำรงตำแหน่ง พระสุนทรโวหาร ตำแหน่งเจ้ากรมพระอาลักษณ์ฝ่ายพระราชวัง จนกระทั่งเสียชีวิตในปีพ.ศ.2398

แม้ว่าท่านสุนทรภู่จะเสียชีวิตไปแล้ว แต่ผลงานของท่านยังเป็นที่ยกย่องของคนโดยทั่วไป ด้วยเป็นผลงานที่มีความไพเราะ สนุกสนาน อีกทั้งมีคติสอนใจ ผลงานของท่านบางเรื่องเช่น นิราศเรื่องต่างๆ พงศาวดาร เป็นต้น ล้วนเป็นผลงานที่ทรงคุณค่าทางด้านประวัติศาสตร์ แสดงให้เห็นถึงสภาพภูมิประเทศ บ้านเมือง วิถีชีวิตความเป็นอยู่ และการเดินทาง ในสมัยนั้นได้เป็นอย่างดี

ผลงานของสุนทรภู่

ผลงานของท่านสุนทรภู่มีจำนวนมากมายหลายเรื่อง หลายประเภท ดังนี้

ประเภทนิราศ มีทั้งหมด 8 เรื่อง ได้แก่ 1.นิราศเมืองแกลง 2.นิราศพระบาท 3.นิราศภูเขาทอง 4.นิราศวัดเจ้าฟ้า 5.นิราศอิเหนา 6.นิราศสุพรรณบุรี 7.นิราศพระประธม 8.นิราศเมืองเพชร

ประเภทนิทาน มีทั้งหมด 5 เรื่อง ได้แก่ 1.โคบุตร 2.พระอภัยมณี 3.พระไชยสุริยา 4.ลักษณวงศ์ 5.สิงหไตรภพ

ประเภทสุภาษิต มีทั้งหมด 3 เรื่อง ได้แก่ 1.สุภาษิตสอนหญิง 2.เพลงยาวถวายโอวาท 3.สวัสดิรักษาคำกลอน

ประเภทบทละคร มี 1 เรื่อง ได้แก่ อภัยนุราช

ประเภทเสภา มีทั้งหมด 2 เรื่อง ได้แก่ 1.ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม 2.พระราชพงศาวดาร

ประเภทบทเห่กล่อม มีทั้งหมด 4 เรื่อง ได้แก่ 1.เห่เรื่องโคบุตร 2.เห่เรื่องกากี 3.เห่จับระบำ 4.เห่เรื่องพระอภัยมณี

กิจกรรมในวันสุนทรภู่

1.จัดกิจกรรมเพื่อระลึกถึงความสามารถของสุนทรภู่

2.จัดการประกวดร้อยกรองประเภทต่างๆ เช่น โคลง นิราศ เป็นต้น

3.จัดนิทรรศการเกี่ยวกับผลงานของท่านสุนทรภู่