Get Adobe Flash player

เส้นประสาทมือและแขน โดย นพ. สุวัฒน์ สุวรรณวานิช

Font Size:

เรื่องของเส้นประสาทถูกรบกวนอาจด้วยการถูกกดด้วยเส้นเอ็น จากกระดูกงอก กระดูกหัก หรือเนื้องอก กล้ามเนื้อรัดเอาด้วยการทำงานหรือเติบโตผิดปรกติที่ เอ็นหรือพังผืดขยายตัวหรืองอกเงยมากจนไปกดหรือรัดเอา หรือเส้นประสาทที่อยู่เดิม

 

แต่ที่เป็นสาเหตุมากที่สุดคือเกิดจากกระดูกหักแล้วไปทำลายเส้นประสาทอาจชอกช้ำบวมทำหน้าที่ไม่ได้หลายเดือน หรือขาดเลย ถ้าตอนสงครามก็คงถูกลูกกระสุน หรือสะเก็ดระเบิดบาดเอา ซึ่งผมเห็นมากที่สุดตอนเป็นประจำบ้านที่โรงพยาบาลทหารผ่านศึกที่ลองบีชนี่แหละ เพราะตอนนั้นมันสงครามเวียตนามกำลังฉะกันมันหยดย้อย ทหารที่พิการเพราะสงครามต้องมารักษาที่โรงพยาบาลนี้อันดับแรกจากเวียตนาม บางรายถูกทั้งระเบิดทั้งกระสุนจนเนื้อหนังขาดแหว่งเป็นชิ้น ๆ ต้องมาซ่อมต่อกันจนเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา  แล้วก็มาฝึกให้ช่วยตัวเองให้มากที่สุดจากเศษเนื้อและหนังพวกนี้หรือหนังที่เพาะขึ้นมาใหม่หรือลอกจากต้นขาแหละครับ

                เรื่องเส้นประสาทถูกกดหรือทำลายนี่ ถ้าจะเล่าให้ฟังหมดคงต้องเอายากันยุงมาตั้ง แล้วจับเข่าฟังผมเล่าทั้งคืนคงจะจบ แต่จบแค่โรคประสาทแค่แขนเดียวเท่านั้น เอาเป็นว่าผมเอาแต่โรคเส้นประสาทที่ผมเคยพบบ่อยก็แล้วกัน โอเคนะครับ

                Tardy Ulnar Palsy คงสักครั้งหนึ่งในชีวิตที่เราเคยเอาข้อศอกด้านในไปฟาดเอาของแข็งเข้า แล้วมีความรู้สึกว่าโดนไฟฟ้าดูดเอาตั้งแต่ข้อศอกยันไปถึงปลายนิ้ว โดยเฉพาะนิ้วนางและนิ้วก้อย เพราะตรงซอกนี้มีเส้นประสาทวิ่งผ่านอยู่เส้นหนึ่งเรียกว่า Ulnar Nerve ถ้าจับดูที่ด้านในของข้อศอกจะพบกระดูกโปน ๆ ตรงข้างใต้นี่แหละจะเป็นร่อง นั่นแหละครับ ถ้าเอานิ้วหรือวัตถุเคาะแรง ๆ ในร่องนี้จะรู้สึกมีอาการเสียว ๆเหมือนไฟฟ้าวิ่งผ่าน เส้นประสาทเส้นนี้มันวิ่งจากใต้จั๊กแล้ไปที่ด้านในข้อศอก แล้วก็ลงมาที่ข้อมือด้านนิ้วก้อย เข้าสู่ฝ่ามือ

                เขาว่าผู้หญิงที่เดินแขนอ้อนแอ้น ด้วยมีข้อศอกที่สวย เพราะมีมุมงอมากที่ข้อศอกมากกว่าผู้ชาย ปรกติแขนของคนทั่วไปจะไม่ตรง ถ้าไม่เชื่อก็ลองหงายมือแล้วเหยียดแขนเต็มที่จะเห็นว่าข้อศอกมันงอ ๆ พิลึกที่เข้าหาตัว คือฝ่ามือจะบิดออกทางด้านนอก ยิ่งผู้หญิงยิ่งงอมาก เขาว่ามันดีตอนหิ้วถังน้ำ ถึงเรียกว่า Carrying Angle

 สวยนะสวยอยู่ แต่ถ้ามุมนี้มีมากขึ้น เส้นประสาทที่อยู่ในล่องจะถูกดึงให้ตึงมากขึ้น มันก็จะทำให้เกิดอาการขึ้นได้ที่ปลายแขนและมือ อีกพวกก็เกิดเวลานั่งบนเก้าอี้ที่มีเท้าแขนแข็ง ๆ ชอบเอาข้อศอกไปกระแทกจนโดนบริเวณเส้นประสาทนี้เข้า 

คนที่เขียนหนังสือแล้วให้ข้อศอกกดลงที่โต๊ะมาก ๆ ก็มีอาการได้ อ้ายที่ซวยเข้าไปอีกก็คนที่ข้อศอกหลุด แล้วไปกดมันเข้าอย่างแรง พวกแขนหักที่ข้อศอก แล้วไปกดเอาเส้นประสาทเส้นนี้เข้า หรือถ้าซวยกว่านี้ก็ขาดได้ ทั้งหมดนี้จะทำให้เกิดอาการ นิ้วมือที่สี่และห้าจะหมดความรู้สึก มือจะหงิกงอ เหมือนกงเล็บของไก่หรือนก กล้ามเนื้อในฝ่ามือจะลีบ หยิบของจะลำบาก อาการจะมากหรือน้อยก็แล้วแต่เส้นประสาทถูกกดหรือกวนขนาดไหน

                การรักษา ก็โดยมากต้องผ่าตัดละครับ ตั้งแต่ต่อเส้นประสาทที่ขาด โยกย้ายเส้นประสาทในที่ ๆ ไม่ตึง หรือถูกกระแทกได้ง่าย ๆ อย่าเอาข้อศอกด้านในไปกระแทกของแข็งบ่อย ๆ  จะรักษาโรคนี้เองคงจะไม่ได้ โรคนี้ต้องหาหมอแหง ๆ เสียสตังค์แน่ ๆ เลย ไม่งั้นเสียมือข้างนั้นไป ทำงานไม่ได้ เคยดูหนังหรืออ่านนิยายกำลังภายใน มักจะมีตอนเขาทำลายวิทยายุธของอีกฝ่าย คือไม่ฆ่าให้ตาย เพราะผิดศีลข้อฆ่าสัตว์ตัดชีวิต เลยปล่อยให้มีชีวิตต่อ แต่จะไปต่อสู้กับใครเขาไม่ได้อีกต่อไป จอมยุทธผู้ใจดีก็จะเอาปลายดาบฟ้ามังกร กรีดที่ด้านข้างในของข้อมือทั้งสองข้าง ก็คงเส้นประสาทเส้นนี้แหละเพราะมันวิ่งผ่านข้อมือทางด้านนิ้วก้อยพอดี ถ้าจะให้แน่ ๆ นะครับ ควรจะต้องจับหาชีพจรที่แถวนี้ก่อนมันคือ Ulnar Artery มันเป็นเส้นเลือดแดงที่มีชื่อเดียวกัน มันจะวิ่งขนานกับเส้นประสาทนี้อยู่ แต่เส้นประสาทจะอยู่ด้านข้างนอกหน่อย คือติดมาทางนิ้วก้อยกว่า ท่านจอมยุทธที่รู้วิชาจับจุดก็ต้องเอาปลายดาบจี้ที่จุดนี้ แล้วกรีดให้เส้นประสาทนี่ขาด จะทำให้ใช้มือไม่ได้อีกต่อไป เป็นคนพิการไปทันที ผมจะไม่เล่าก็ไม่ได้ เพราะเป็นความรู้สำหรับคนชอบอ่านนิยายคองฟูอย่างผม อย่างผมเป็นจอมยุทธไม่ได้หรอก เพราะมัวแต่หาชีพจรของเส้นเลือดแดงนี่ แล้วค่อย ๆ เอาเข็มแทงอย่างระวัง มีหวังตัวศัตรูฟื้นกำลังขึ้นมาตบผมด้วยฝ่ามือพิฆาต ผมเองนั่นแหละจะตายก่อนจะได้เป็นจอมยุทธ

                ไหน ๆ ก็จะทำร้ายศัตรูผู้โฉดชั่วไม่ให้มันได้กลับมาใช้วิชามารต่อไปอีก กรีดมันอีกเส้นที่ตรงกลางฝ่ามือเลย จำได้ไหมครับ นั่นคือตำแหน่งเส้นวาสนา มีประสาทที่ผมเล่าเอาไว้อาทิตย์ที่แล้วคือประสาท Median Nerve อยู่ข้างใต้ เส้นประสาทนี่สำคัญมากสำหรับมนุษย์ เพราะมันควบคุมการทำงานของสองนิ้วเท่านั้น คือ หัวแม่มือและ นิ้วชี้ ทั้งสองนิ้วนี่สามารถที่จะจับของเล็ก ๆ น้อย ๆ จับปากกาเขียนหนังสือได้ เผลอ ๆ อาจจะใช้ในการซัดอาวุธลับยังได้อีก เอาละครับผมขอทำบาปแค่นี้ก็พอแล้ว

                Radial Nerve Palsy เส้นประสาทเส้นนี้เกี่ยวกับการกระดกหลังมือขึ้นตรงหรือหงาย เวลาเราพนมมือต้องใช้ประสาทนี่ ถ้าข้อมือตกเราจะพนมมือได้ยังไง ลองทำดูซี่ครับ จริงหรือเปล่า เอาละจะบอกเคล็ดลับให้อย่าง (อย่าไปบอกหมอเถื่อนนะครับ) เวลาเรากำของในมือถ้าคว่ำมือที่ข้อมือมากจะกำของไม่แน่น แต่ถ้าเรากระดกหลังมือขึ้นจะกำมือแน่นเลย ลองทำดูซี่ครับ จริงดังที่ผมบอกไหม

                เส้นประสาทที่ทำให้มือกระดกได้นี่เกิดจากการควบคุมกล้ามเนื้อของเส้นประสาท Radial Nerve เส้นประสาทนี้มันออกจากจั๊กแล้ แล้วก็พันตามกระดูกแขนท่อนบน Humerus Bone ตรงที่ใกล้ข้อศอกมันจะอยู่ด้านนอกที่สุด คือตรงที่เราชอบหนุนหัวตอนเวลางิบในห้องนอนนั่นแหละ หัวเราจะไปกดมันเข้าพอดีเลย (ส่วนผมนั่นหรือครับ ไม่งิบอย่างนี้แหละครับ ผมจะยกเก้าอี้ของเพื่อนมาสองสามตัวต่อกัน แล้วก็นอนพังพาบเลย จนเพื่อนทนเสียงกรนไม่ไหว แล้วเขาก็จะปลุกผมตื่นเองแหละ) พวกขี้เมาเวลาเมาจะหนุนแขนตัวเองหลับก็ทับเอาเส้นประสาทนี่เข้าเป็นเวลาหลายชั่วโมง ตื่นขึ้นมาก็จะพบว่าด้านหลังแขนและมือจะชา แถมยกมือไม่ขื้นคือกระดกหลังมือไม่ขึ้น และวันที่พวกนี้ชอบเมาที่สุดคือคืนวันเสาว์ เขาเลยตั้งชื่อว่า Saturday night Palsy (Palsy แปลว่าพิการ) ถ้าจากการกดนี่อาการจะหายแต่กินเวลาหน่อย มันแล้วแต่ว่าทับนานหรือหนักขนาดไหน บางรายสองสามวันก็หาย ถ้าเอาแบบหนักและนาน ก็ด้วยวัดกันด้วยไม่บรรทัด เพราะการงอกกลับของเส้นประสาทมันแค่วันละ 1 มม. เท่านั้น

                ถ้าข้อศอกยอก หรือข้อศอกหลุดก็จะไปดึงหรือดันเอาประสาทเส้นนี้เข้า อาการก็เป็นมากและนานด้วย โขคดีเส้นนี้มักไม่ต้องผ่าตัดช่วย

                พอจะสรุปได้ว่า มีเส้นประสาทสามเส้น Median Nerve Ulnar Nerve และ Radial Nerve ที่ทำให้นิ้วมือของมือเรารับความรู้สึก คือจับคลำของรู้เรื่อง ก็เพราะเส้นประสาทที่จับคลำรู้เรื่องนี่แหละ เลยทำให้เกิดเป็นความมันส์ ทำให้พระที่ดัง ๆ หลายคนต้องถูกจับสึก เพราะชอบไปอาบอบนวด ไปจับคลำของคนอื่นเขา โดยแต่งตัวเป็นคนธรรมดา ใส่วิกด้วย แสดงว่าฤทธิของการจับไอ้นี่ไอ้โน่นของอีหนูคงจะมันส์มาก มันคงทำให้พระท่านเหล่านี้ติดใจมาก ไปบ่อย ๆ เลยโดนตำรวจจับได้ โถ! จับของตัวเองเล่นก็ได้นี่นาในห้องน้ำไม่มีใครว่า ไม่น่าเลยบวชมานานเสียเปล่ายังปลงไม่ตกเลย กะอีก้อนเนื้อสองก้อนที่แปะไว้บนหน้าอกของอีหนูมัน

                นอกจากนี้เส้นประสาททั้งสามนี่รับความรู้สึกการจับคลำแล้ว ยังทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของมือทั้งหมด ทั้งนี้ก็ต้องรวมทั้งการทำงานของข้อมือด้วย มนุษย์สุดประเสริฐก็อาศัยการกำกับการของเส้นประสาททั้งสามนี่แหละถึงได้ครองโลก ทำทั้งความดีและความชั่วทั้งหลายได้

 

บรรยาย ผมมีรูปของฝ่ามือของสัตว์ต่าง ๆ ที่จะวิวัฒนาการมาเป็นมนุษย์ ที่เรียกว่า Primates ท่านผู้อ่าน ลองเปรียบเทียบฝ่ามือของตนกับรูป ว่ามือไหนเหมือนคุณบ้าง มีตั้งแต่นิ้วเป็นกาวอย่างตำรวจ จนถึงมือขอทาน และมือคอรัปชั่นแบบนักการเมือไทย ๆ ทั้งหลาย