Get Adobe Flash player

ทฤษฎี ของ แก่ เจ็บตาย ตอน 5 โดย นพ.สุวัฒน์ สุวรรณวานิช

Font Size:

จากนั้นมันก็โตวันโตคือจนเป็นสมองอย่างในรูปนี่แหละ. สมองนี่จะแบ่งของมันเองเป็นสองข้าง แต่จะมีสะพานใหญ่ ๆ อันเชื่อมติดต่อเอาไว้ เรียกว่า Corpus Calosum แล้วยังมีสะพานเล็ก ๆ ทางข้างหน้าและข้างหลังอีก อย่าได้กลัวว่าสมอง มีสองข้างแล้วต่างไม่ เกี่ยวข้องกัน  แต่ละข้างของสมองถ้าดูจากด้านนอก จะเห็นล่องตื้น ๆ มากมาย และล่องลึก ๆ อยู่บ้าง ล่องลึก ๆ นี่จะแบ่งสมองออกเป็น คู ๆ  LOBE  พูดถึงคำว่า คู นี่แล้วให้นึกถึงทุเรียนขึ้นมาเชียว  คูที่อยู่ข้างหน้าสุด เรียกว่า  Frontal Lobe  คูนี้ถ้าจะแบ่งหน้าที่ของคือ ความคิด ความจำ และความประพฤติ บังคับการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อต่าง ๆ  การพูด คือทำให้พูดออกมาคำที่เราฟังแล้วรู้เรื่อง ไม่ใช่เป็นแต่เสียงอย่างงั้น  คูหรือ lobe ถัดมาด้านหลังคือ Parietal Lobe  เกี่ยวกับการรับความรู้สึกทั้งหลาย  ตั้งแต่หัว ยันนิ้วเท้าเลยละ  ยกเว้นแต่ การดมกลิ่น   นอกนี้ก็เกี่ยวกับการที่สามารถทำคำพูดที่ออกมารวมกันเป็นประโยคหรือเป็นเรื่อง  มันยังเกี่ยวกับการเข้าใจถึงเรื่องที่คุยกัน  อย่างที่เขาบอกว่า  คุยกันไม่รู้เรื่องก็เป็นอย่างงี้แหละครับ  ไม่แน่นะครับ อาจจะเกิดจากหูหนวกก็ได้   คนสำคัญบางทีตอบคำถามนักข่าวไม่ได้ ก็เลยตอบมันคนละเรื่องไปเลยก็ได้ เหมือนคนเป็นโรคพิษสุราเรื้อรังกับพวก ซิฟิลิสSyphilis ขึ้นสมอง พวกนี้โกหกเก่งด้วย เขาไม่ได้โง่นะครับ

คูที่อยู่ข้างหลังสุดคือ Occipital Lobe  ทำหน้าที่เกี่ยวกับการเห็น ส่วนคูที่อยู่ทางด้านล่าง คือ Temporal Lobe  เกี่ยวกับการได้กลิ่น การได้ยิน ตรงที่ Parietal Occipital Lobe & Temporal Lobe มารวมกันตรงนั้น มันเป็นรูปคล้าย ๆ  สามเหลี่ยมทองคำ ของเมืองไทย, ลาว และพม่าของเรา มันจะเป็นศูนย์บัญชาการสูง ของความสัมพันธ์กับคนอื่น คือการรู้ตัวและปรับปรุงตัวให้เข้ากับคนอื่น ไม่ใช่ทำตัวให้โดนแต่รองเท้าบู๊ตของตำรวจทั้งวัน การควบคุมการให้เขียนได้ คือรู้ว่าจะเขียนกับยังไง แล้วก็ส่งคำสั่งไปที่กล้ามเนื้อที่มือ ให้เขียนขยิกขยักเป็นตัวอักษรที่คนชาติเดียวกันอ่านออก( การเขียนหนังสือได้นี้ นับว่าเป็นวิวัฒนาการสูงสุดของมนุษย์ เพราะจะเป็นตัวหนังสือที่มีความหมาย ยังสามารถแทนเสียงพูด ในหมู่คนกลุ่มหรือชาตินั้นจะต้องรู้เหมือนกันหมด ถึงจะสื่อสารกันได้

               แต่จะมาถึงขั้นนี้นั้น มือเราก็จะต้องเจริญหรือวิวัฒนา จนหัวแม่มือสามารถมาประกบ กับนิ้วอื่น ๆ ได้ เพื่อจะจับเครื่องเขียนให้ถนัดได้ แล้วก็เขียนเป็นตัวหนังสือ( ผู้อ่านคงจะไม่ลืมตอนเรียนหนังสือขั้นต้น ต้องคัดลายมือทีละหลายหน้ากระดาษเพราะเหตุนี้แหละครับ) การเข้าใจในคำพูดหรือเสียงที่ได้ยิน  อย่างเช่นได้ยินคำว่าเงิน ในทุกวันนี้เราจะเกิดจินตนาการ เป็นรูป แบงค์ ดอลล่าร์  แต่กับพวกร่อนหาเงินหรือหาธาตุทอง  ก็อาจจะเกิดภาพในใจเป็นเนื้อหรือก้อนทอง เป็นต้น  ซึ่งความเข้าใจ หรือภาพที่เกิดในใจก็แล้วแต่คนละอาชีพกัน  ถ้าพูดคำว่า "ดอกทอง" คนทั่วไปก็อาจเข้าใจว่าเป็นคำด่าผู้หญิงว่าหากินโดยมีตำรวจคอยควบคุม เก็บเกี่ยวผลประโยชน์ อยู่ แต่กับคนขายเครื่องเซ่นไหว้บูชาแล้ว เขาจะถามว่าเอาดอกทองนี่กี่ชุด ชุดใหญ่หรือชุดเล็ก

เมื่อเราดูด้านนอกของสมองเสร็จ เราก็จับสมองมาวางลงบนเขียง แล้วมองหาล่องลึก ๆ ยาวแต่หน้าจรดหลัง เอามีดคม ๆ ขนาดผ่าแตงโมนั่นแหละ ผ่าตั้งแต่หน้าจนถึงข้างหลัง ให้ได้เส้นตรงกลางเปี๋ยบเลย เอ้า! ทำไมคนผ่าเป็นอะไรไปแล้วละ  เป็นลมหรือครับ  โถ!  มันแค่สมองหมูเท่านั้นแหละครับ อย่าใจเสาะไปน่า!  เดี๋ยวจะพาไปกินก๋วยเตี๋ยวสมองหมู ที่หลังกระทรวงกลาโหม ผมไม่แน่ใจมันเจ๊งไปแล้วหรือยัง. เพาะจากมาตั้งสามสิบปีแล้ว

อันนี้ต้องให้ดูจากรูปที่ติดมาในหน้าหนังสือ มันอาจจะมีประโยชน์ก็ได้นะครับ เขาแบ่งเป็น

1. Spinal Cord ไขสันหลัง เป็นส่วนที่รับคำสั่งจากเบื้องบนผ่านมาให้กล้ามเนื้อเช่น แขน ขา ให้ทำงาน แล้วก็ ทำหน้าที่รับความรู้สึกจากส่วนล่าง เช่น แขน ขา ลำตัว ส่งไปให้รับรู้ที่สมอง. อ้าย Spinal Cord นี้ยาวต่อจากสมองลงไปถึงกระดูกสันหลังที่เอวอันสุดท้าย ยาวราว ๆ 1 เมตร

2. Brain Stem ไม่รู้แปลว่าอะไร อาจจะเรียกว่าลำต้น ต้น ของสมอง  ดู ๆ ไปก็เหมือน ลำต้นของเห็ด โดยตัวเห็ดคือส่วนสมองนั่นเอ็ง มันเป็นสถานีส่งต่อ relay จาก ไขสันหลังไปให้สมอง แถวนี้ยังเป็นส่วนที่เป็น ศูนย์กลางควบคุมการหายใจ ความดัน การเต้นของหัวใจอีกด้วย

3.  Cerebellum  ไม่รู้ว่จะเรียกไงดี  เห็นคำแปลเขาว่า สมองเล็กส่วนล่าง  คงเป็นอย่างงั้นมั้ง เพราะมันแยกออกจากสมองก้อนใหญ่ และอัดอยู่ข้างใต้ของสมองอันใหญ่ มันเกี่ยวกับการประสาน การเคลื่อนไหวของแขนขา ตัวอย่างของสมองส่วนนี้ไม่ดี  ก็อย่างเช่น คนขี้เมา ตำรวจบอกให้เดินเป็นเส้นตรง ก็จะเดินตุปัดตุเป๋ พาลจะหกล้มเอา เพราะกล้ามเนื้อของขาทั้งสองข้าง ทำงานไม่ประสานกัน ( แล้วถ้าแอลกอฮอล์ในเลือด สูงกว่า 0.8 % และขับรถมาโดนตำรวจฝรั่งตรวจเจอ เป็นได้นอนในตะราง กับคุณมืดหนึ่งคืนเป็นแน่ )

4. Pituitary  Gland  อันนี้เขาเรียกว่า ต่อมใต้สมอง มันเป็นต่อมฮอร์โมน เป็นจ้าวแม่ของต่อมทั้งหลายในร่างกายเลยทีเดียว .( ถ้าพูดแบบนายซัดดัม ก็ต้องพูดว่า Mother of all Glands ) มันจะสร้างฮอร์โมนที่จะไปควบคุมฮอร์โมนตัวอื่น ๆ

5. Hypothalamus  คือศูนย์ที่อยู่ใต้ศูนย์ Thalamus มันทำหน้าที่คอยควบคุมต่อม จ้าวแม่ของต่อม Pituitary Gland อีกทีหนึ่ง นอกนี้มันยังทำหน้าที่เกี่ยวกับ ความหิว ความกระหายน้ำ ควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย ความหื่นกระหายทางเพศ สรุปแล้ว ตัว Hypothalamus กับจ้าวแม่ของต่อมทั้งหลาย ทำหน้าที่เกี่ยวกับสัญชาติญาณของสัตว์ คือ หาอาหาร กิน เติบโต การป้องกันตัวและต่อสู้ การเคลื่อนย้าย  การทำพันธุ์ ขับถ่าย และความสามารถในการปรับปรุงตัวให้เข้ากับอุณหภูมิและสิ่งแวดล้อม  ครบ 8 อย่างพอดี

นี่คือเบื้องต้นของหน้าที่ของสมองในสัตว์ชั้นต้น ๆ  สมัยผมเป็นเด็ก ๆ ได้ยินคนเขาด่ากัน ว่า "ไอ้สัตว์ " ผมก็ไม่เข้าใจถึงความลึกซึ้งของคำด่านี่หรอก แต่ตอนนี้ชักเข้าใจซึ้งเข้าไปอีก คืออาจจะแปลว่าบุคคลนั้นทำหน้าที่ ทั้ง 8  อย่าง เหมือนชีวิตของสัตว์  ถ้าจะพูดหยาบ เหมือนชาวบ้านก็ต้อง เรียกว่า กิน ขี้ ทำพันธุ นอน

               6. Thalamus แปลตามตัวว่า ห้องข้างใน คือเป็นศูนย์ใหญ่ ๆ ที่อยู่ข้างใน จริง ๆ มันเป็นสถานีข่าวกรอง ความรู้สึกทั้งหลาย พอผ่านมาทางเบื้องล่างหรือบน จะมาขยายให้ชัดขึ้นหรือ น้อยลง แล้วค่อยส่งไปทางเบื้องบนอีกที ที่สำคัญคือสมองที่เจริญแล้ว  คือสมองส่วนนอก- cerebrum

7.  Corpus Callosum ตามภาษาเดิมแปลว่า ก้อนแข็ง ๆ เห็นหรือเปล่าครับ ผมเป็นนักแปลที่ชุ่ยมาก.  ตัวแข็ง ๆ นี่เป็นสะพานทอดข้ามระหว่างสมองซ้ายกับขวา สะพานนี่กว้างมาก ทอดจากด้านหน้าจรดด้านหลังของสมองทีเดียว ข่าวสารจะวิ่งข้ามไปมาตลอดเวลา ทั้งสองข้าม ด้านหนึ่งจะรู้ว่าด้านตรงข้ามทำอะไรอยู่เสมอ

นักสีไวโอลินหรือ เปียโน ถึงสามารถ ใช้สองมือประสานกันเล่นเป็นเพลงออกมาได้อย่างสระสวย อย่างเพลง Violin Concerto in D Major ของไชคอฟสกี Tchaikovsky ฟังยังไรก็ไม่เบื่อ ก็จะเบื่อได้อย่างไรกัน เพราะผมฟังมาแต่เด็ก ๆ ในเพลงไทยที่มีเนื้อเพลงว่า "ลืม ลืมหมดแล้วหรือไร " ไงครับ ไม่คิดว่านายไชคอฟสกี แกจะเหาะมาถึงเมืองไทย ตั้งเมื่อไหร่ แล้วมาขโมยเพลงไทยของเราไปแต่งเป็นเพลงของเขา.  ฟังผมโม้ต่อไปหน่อยนะครับ นายไชคอฟสกีเป็น "เกย" ที่น่าสงสารมาก แกมีความรักหรือความรู้สึกอะไร ก็ไม่กล้าบอกใคร ไม่มีเพื่อนไม่มีฝูงที่สนิท  พอจะพูดคุยได้ อยู่โดดเดี่ยวจริง ๆ เพราะกลัวความลับจะแตก อย่างที่เรียกว่า มี Skeleton  in the closet  สมัยนั้นอาจถูก ลงโทษหนักมากในสังคมรัสเซีย ยิ่งเป็นบุคคลที่มีคนยกย่อง ยิ่งลำบากมากขึ้นไปอีก อย่างคำพูดของพระเจ้าซา อเลกซันเดอร์ ที่เปรียบเทียบถึงชะตากรรมของ นโปเลียนว่า  The higher he climbed  the harder he fell

               แถมนักแต่งเพลงชาวรัสเซียยังไม่ยอมคบค้าด้วย หาว่าแกเป็นคนหรั่งจ๋า ไม่รักชาติรัสเซียเลย เพราะแกไม่เคยเอานำเอาทำนองของเพลงรัสเซียมาใช้เลย  (นักแต่งเพลงที่ยิ่งใหญ่ตอนนั้นก็มี นาย ริมสกี  Rimsky  Korsakov  ที่แต่งเพลง Song of India เพลง อาหรับราตรี Scheherazade - ไม่รู้ว่าอ่านยังไง)   ความเจ็บแสบในจิตใจ หมดอาลัยตายอยาก อารมณ์ที่ขุ่นหมอง เสร้าใจ ของแกทั้งหมดเลยออกมาในเพลง Symphony No 6  " Pathetique" คงแปลว่า สงสาร เวทนา เป็นเพลงลาตายด้วย ด้วยความกลุ้มใจที่ความลับของแก ที่ไปมีเพศสัมพันธ์แบบ เพศเดียวกันกับคนในราชตระกูล เพราะหลังจากที่เพลงนี้ถูกบรรเลงได้แค่ 9 วัน แกก็ค่าตัวตายด้วยสารหนู มีอาการท้องล่วง อาเจียน ปวดท้องมาก ขาดน้ำ ปอดบวม ตับและไตล้มเหลว ชอร์คจนตายภายในวันเดียว  หมอก็วินิจฉัยว่าตายจาก ไข้ราดสาด Cholera . ตอนอายุ 53  

8.  Cerebrum อันนี้ที่เขาเรียกว่าสมองนั่นแหละ อย่างที่บรรยายมาแต่ตอนก่อนหน้าแล้ว

 9.  Limbic System คำว่า limb แปลว่าแขนขา คงต้องแปลว่าระบบแขนขา ซึ่งฟังแล้วไม่เข้าท่าเลย ใครรู้ว่าแปลอย่างไร ช่วยกรุณาบอกหน่อยนะครับ ระบบนี้มันเกี่ยวกับการดมกลิ่น  แสดงของอารมณ์  และการตอบสนองของธรรมชาติของสัตว์ด้วย

10. Reticular System มันเกี่ยวข้องกับการตื่นของเรา การรู้ตัว ถ้าระบบถูกกระเทือนมากอาจจะ สลบไม่รู้ตัว  ที่เรียกว่า โคม่าได้