Get Adobe Flash player

เที่ยวไทยไปกับ ดร. การุณ ตอน ๑๘ โดย ดร. การุณ รุจนเวชช์

Font Size:

                ความเดิมอาทิตย์ที่แล้ว เกศินี เพื่อนเก่าจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่พาเพื่อนๆ ประกอบด้วย เสาวนีย์ แพรวพรรณ พิมพกา ผม และดร.ชวนชื่น ไปชมผ้าจกตระกูลดูบัวของชาวไท-ยวนและ จิปาถะภัณฑ์สถานบ้านดูบัว ของ ดร. อุดม สมพร ที่ให้ความรู้เกี่ยวกับศิลปะวัฒนธรรม ของชาวไท-ยวนจังหวัดราชบุรี และยังมีอีกสองรายการสำหรับการเที่ยวราชบุรีภายในหนึ่งวัน นั่นคือ พิพิธภันฑ์หนังใหญ่ที่วัดขนอน และสวนกล้วยไม้ The Bloom Orchid Park

                คุณอุดม คนขับรถของคุณสุพล หลานชาย ดร.ชวนชื่น พาเรามาถึงวัดขนอนตามทิศทางที่ชาวบ้านบอกให้ได้โดยง่าย ด้วยไหวพริบทั้งมีความสุภาพและคล่องแคล่วสมศักดิ์หลานชายนักธุรกิจที่ให้รถและคนขับมาบริการพวกเรา

วัดขนอน อ่านว่า “ขะหนอน” เป็นวัดที่อนุรักษ์ศิลปะวัฒนธรรมการแสดงหนังใหญ่ และได้รับรางวัลขึ้นทะเบียยทางยูเนสโกเป็นมรดกทางวัฒนธรรมโลกของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก  จะสร้างในสมัยใดไม่ปรากฏหลักฐาน ในปี พ.ศ. ๒๔๕๒ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสต้น ณ มณฑลราชบุรี ทรงบันทึกไว้ในพระราชหัตถเลขาว่าเป็นวัดร้างในป่ามีนกกานานาชนิดตลอดจนสัตว์ต่างๆเข้ามาอยู่อาศัย ชาวบ้านสมัยนั้นจึงเรียกว่า “วัดกานอนโปราวาส” (โปราวาส หมายถึง “สถานที่โบราณ) ต่อมาเรียกว่า “กานอน” ด้วยเหตุที่นกกามานอนที่วัดนี้ในยามค่ำ มีอีกวัดหนึ่งชาวบ้านเรียก “วัดกาเกาะ” เพราะนกกามาเกาะตอนกลางวัน ต่อมา“วัดกานอนโปราวาส” ก็ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “วัดขนอน” ใช้ “ขะ” แทน “กา” และวัดกาเกาะ ได้เปลี่ยนเป็น “วัดเกาะ”

เราตรงไปที่พิพิธภัณฑ์ ลักษณะเป็นทรงบ้านไทยขนาดใหญ่ ใต้ถุนบ้านกว้างขวางสำหรับนักเรียนอายุราว ๑๓ ถึง ๑๖ ขวบ มาฝึกการเจาะสลักหนังใหญ่กลุ่มหนึ่ง เด็กชายอีกกลุ่มหัดเต้น เด็กหญิงและชายหัดดนตรีไทย และขับร้อง ด้วยความตั้งใจกันทุกคน

เราขึ้นบันไดไปชั้นบน เข้าชมแผ่นหนังใหญ่ อันเป็นมหรสพที่มีมาแต่สมัยสุโขทัย มีหลักฐานการแสดงหนังใหญ่เริ่มในสมัยกรุงศรีอยุธยา ในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ หรือ พระเจ้าอู่ทอง และเป็นที่นิยมของประชาชนมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ ที่เรียกกันว่า “หนังราษฎร์” หรือ “หนังชาวบ้าน” ตั้งแต่สมัยสมัยสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ผู้ทรงพระราชนิพนธ์บทละครเรื่องอิเหนา เพิ่มจาก รามเกียรติ์ หลังสงครามโลกครั้งที่สอง วัฒนธรรมตะวันตกเข้ามามีอิทธิพลทั้ง ภาพยนตร์ดนตรี ฯลฯ หนังใหญ่จึงหายไปจากสังคมไทย ต่อมาเมื่อสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี เสด็จเยี่ยมชมวัดขนอนจึงได้มีพระราชดำริให้ทางวัดขนอนได้จัดทำหนังใหญ่ชุดใหม่ขึ้นใช้แทนชุดเก่า และโครงการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์เก็บรักษาหนังใหญ่ชุดเดิมเอาไว้สมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.5) พบการทำหนังใหญ่ 2แห่ง ได้แก่ หนังใหญ่วัดสว่างอารมณ์ จังหวัดสิงห์บุรี และหนังใหญ่วัดขนอน จังหวัดราชบุรี

                เราเดินชมทุกภาพทุกห้องด้วยความสงบ เช่นเดียวกับหนังใหญ่ที่ผนึกนิ่งไว้บนผนัง แฝงพลังลีลาโลดเต้นของตัวละครที่งดงามตามศิลปะไทย บ่งบอกอารยะธรรมของชนชาติผู้เจริญ

(ข้อมูลจากวิกีพีเดีย และองค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย)

                ได้อาหารตาเต็มอารมณ์ ถึงเวลารับอาหารกาย ที่เกศินีแนะนำตามรสนิยมที่สอดคล้อง คือ สะอาด พนักงานสุภาพและใส่ใจ ฝีมือประกอบอาหารระดับอาชีพ ร้านแปลกต้องขึ้นทางโค้งสูง ๓ ชั้นเหนือสระน้ำ ห้องยาวเป็นกระจกรอบด้านให้เห็นทิวทัศน์ อิ่มหนำสำราญกับอาหารและการสนทนา ได้เวลาไปชมความงามของกล้วยไม้และพันธุ์ไม้นานาที่The Bloom Orchid Park

                ทุกแห่งอยู่ไม่ห่างกันนัก ไม่นานก็มาถึงอุทยานกล้วยไม้บนเนื้อที่ประมาณ ๑๐๐ ไร่ ที่หลากหลายด้วยพันธุ์ไม้หายาก เช่น กันเกรา พยุง สารภี มะหาด ตะคล้อ และอื่นๆอีกมากมาย คุณวิทยา ยุกแผน เจ้าของออกมาให้การต้อนรับ จากการสนทนากับผมรู้สึกว่าจะสนใจพันธุ์ไม้ที่ฮาวาย จึงเดินสนทนาและให้ความรู้ผมด้วยเรื่องกล้วยไม้ไทยหลากหลายทั้งบนดินและเกาะติดบนต้นไม้ใหญ่ดูเป็นธรรมชาติ มี Aranda Dendrobium Mokara Aranthera Vanda Oncidiumที่ออกดอกสวยงามตลอดทั้งปี เราเพลินกับการเดินชมความงามที่ธรรมชาติสร้างอย่างมหัศจรรย์ ทั้งสี รูปลักษณ์ และกลิ่น ที่มนุษย์ไม่อาจประดิษฐ์ได้เทียมเท่า

                แล้วเวลาก็ผ่านไปเช่นเดียวกับนาฬิกาชีวิต ที่เราสามารถลิขิตว่า จะให้เวลาผ่านไปทิ้งไว้แต่ความว่างเปล่า หรือใช้เวลาสร้างคุณค่าประโยชน์ เช่นวันนี้ที่ได้เห็นและทราบประวัติของชุมชนไท-ยวน ศิลปะ วัฒนธรรมประเพณี และหนังใหญ่ ล้วนเป็นสิ่งสนองความภูมิใจในชาติกำเนิดในประเทศอารยะ ไม่ใช่ด้วยวัตถุ แต่ด้วยจิตสำนึกในคุณค่าของมือจากหลายชั่วอายุคนที่สร้างสรรปรุงแต่งลิขิตเอกลักษณ์ของไทย สุดท้ายด้วยการพินิจความงามของกล้วยไม้ผนึกไว้ในใจ ปรับอารมณ์ให้สุขสมไปกับมิตรสัมพันธ์ในวันนั้นที่ผ่านไปแล้ว แต่เหลือร่องรอยให้คำนึง