Get Adobe Flash player

บุญกฐินและประวัติของธงกฐิน/2 โดย อ.จอย

Font Size:

 

     บางท่านอาจจะสงสัยเรื่องความหมายของธงธงกฐินทั้ง 4 ที่เป็นรูปสัตว์ คือ จรเข้ นางมัจฉา ตะขาบ และ เต่า เป็นปริศนาธรรม ของคนโบราณ ในเรื่องการทอดกฐินนี้ “ธงกฐิน” เป็นเครื่องหมาย แสดงให้รู้ว่าวัดนี้รับผ้ากฐินแล้ว

สำหรับรูปสัตว์ต่างๆ คนที่สามารถทำกฐินหรือเป็นเจ้าภาพทอดกฐินได้ ต้องเป็นคนจิตใจกว้าง มีความเสียสละเป็นอันมาก รู้จักเอื้อเฝื้อเผื่อแผ่ แม้กระทั่งสัตว์ที่มีพิษร้ายก็สามารถมาร่วมทำบุญได้ เปรียบกับโลภะ โทสะ โมหะ

ธงกฐินอันที่ 1 เป็นรูปจระเข้คาบดอกบัว  จระเข้หมายถึงความโลภ(ปากใหญ่ กินไม่อิ่ม) มีตำนานว่าเศรษฐีเกิดเป็นจระเข้ว่ายน้ำตามขบวนกฐินจนขาดใจตาย  โดยปกติแล้วจระเข้เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ในบางช่วงขี้นมานอนอ้าปากอยู่บนบกให้เห็น พอแมลงวันเข้ามาตอมเป็นจำนวนมากก็อ้าปากงับ ท่านเปรียบเหมือนคนเราที่มีความโลภ ไม่มีสำนึกชั่วดี มีแต่จะเอาให้ได้ฝ่ายเดียว โดยไม่คำนึงถึงสิ่งที่ได้มานั้นว่ามันสกปรก แปดเปื้อนด้วยความไม่ดีงามจะได้รับผลตบแทนอย่างไรบ้างจากการกระทำของตนเอง โดยมีความหมายเปรียบได้เหมือนความโลภ ที่ทำให้คนกอบโกยทุกสิ่งทุกอย่างที่มีช่องทางและโอกาส

ธงกฐินอันที่2เป็นรูปตะขาบ   ตะขาบหมายถึงความโกรธ (พิษที่เผ็ดร้อนเหมือนความโกรธที่แผดเผาจิต)  ใช้เพื่อประดับเพื่อแจ้งว่า วัดนี้มีคนมาจองกฐินแล้ว ให้ผู้จะมาปวารณาทอดกฐินผ่านไปวัดอื่นเลย ไม่ต้องมาเสียเวลามาถาม

ความหมายตะขาบ และแมลงป่องกัดหรือต่อยเข้าแล้วจะรู้สึกเจ็บปวด ความเจ็บปวดมียาที่แก้หรือบรรเทาได้ เปรียบเสมือนโทสะ เป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นง่าย เกิดเร็วและรุนแรง แต่ก็หายเร็ว ถ้าเราระงับได้จะเป็นผลดี

ธงกฐินอันที่ 3 เป็นรูปนางกินรี หรือนางมัจฉาถือดอกบัว  นางมัจฉาหมายถึงความหลง (เสน่ห์แห่งความงามที่ชวนหลงไหล) เป็นตัวแทนของหญิงสาวตามความเชื่อว่าอานิสงค์จากการถวายผ้าแกพระภิกษุสงฆ์จะมีรูปงาม ความหลงหรือโมหะ เหมือนกับคนอะไรหรือสัตว์อะไร ดูไม่ออกว่าเป็นคนหรือสัตว์ เพราะท่อนล่างเป็นปลาท่อนบนเป็นคน ทำให้เกิดความสงสัย คือคนไม่เป็นตัวของตัวเองนั้นเองทั้งด้านความคิดและพฤติกรรม เปรียบเหมือนโมหะ คือความหลงหรือผู้หลง ลังเลสงสัยนั้นเอง

ธงกฐินอันที่ 4  เป็นรูปเต่าคาบดอกบัว  หมายถึง ศีลหรืออินทรีย์สังวร (การสำรวมระวังอินทรีย์)ใช้ประดับเพื่อแจ้งว่า วัดนี้ทอดกฐินเรียบร้อยแล้ว โดยปกติสัญชาติญาณการหลบภัยของเต่าคือ การเอาส่วนต่างๆ ของร่างกายเข้าไปไว้ในกระดอง อันตรายที่เกิดจากสัตว์ไม่ว่าจะรูปร่างใหญ่โตสักปานใด ก็ไม่สามารถทำอันตรายแก่เต่าได้

แต่ในปัจจุบัน จะเห็นเพียงธงจระเข้ และนางมัจฉา จะปรากฎในงานกฐิน ส่วนธงตะขาบ และเต่า จะพบเห็นได้น้อย จะมีเพียงบางวัดที่ยังคงรักษาธรรมเนียมเก่า เก่าอยู่

      ฉะนั้น บุคคลใดที่สามารถทำบุญกฐินให้ได้บุญจริง จริง ต้องเป็นผู้ที่มีศีลคือ มีความสำรวมระวัง ไม่ให้อกุศลเกิดขึ้นจาก การที่อินทรีย์ทั้ง 6 ตา หู จมูก ลิ้น กระทบ สิ่งที่เป็นเหตุแห่งอารมณ์